TỔNG THỐNG MỸ BARACK OBAMA THĂM CHÍNH THỨC VIỆT NAM: NÂNG TẦM QUAN HỆ VÌ QUYỀN LỢI CỦA NHÂN DÂN HAI NƯỚC (Ngày đăng :13/07/2016 10:09:23 SA)
Chủ tịch nước Trần Đại Quang tiếp Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama

1. Từ ngày 22 đến ngày 25-5, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã sang thăm chính thức Việt Nam theo lời mời của Chủ tịch nước Trần Đại Quang. Với chuyến thăm chính thức này, liên tiếp 3 Tống thống Mỹ đang trong nhiệm kỳ đã sang thăm Việt Nam trong 20 năm qua kể từ năm 1995, năm bình thường hóa quan hệ giữa hai nước (Tổng thống Bill Clinton năm 2.000; Tổng thống Goeger.W.Bush năm 2006 và Tổng thống Barack Obama năm 2016). Nói như một chính khách Mỹ, chuyến thăm sẽ đánh dấu một mốc son trong quá trình từ “cựu thù” trở thành đối tác chiến lược giữa hai nước, điều khó có thể hình dung được trong một thời gian chưa đầy 20 năm. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry khẳng định, Tổng thống Obama rất trông đợi chuyến thăm Việt Nam lần này. Hãng thông tấn Reuters nhận định chuyến thăm kéo dài 3 ngày đến Việt Nam, chuyến công du kéo dài bất thường của vị Tổng thống đối với một quốc gia, thể hiện ông Obama rất coi trọng việc mở rộng quan hệ với Việt Nam. 

Những kết quả đạt được sau kết quả hội đàm của Tổng thống Obama với các nhà lãnh đạo Việt Nam là: Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vũ khí đối với Việt Nam, hợp tác song phương, hợp tác an ninh, hợp tác giáo dục, TPP và cụ thể hóa vai trò của Việt nam trong “sáng kiến về biển đông”, thỏa thuận về những vấn đề Việt Nam - Hoa Kỳ cùng đi tới trong vấn đề Mỹ trở lại châu Á. Những vấn đề lớn như vậy không thể có được nếu Việt Nam vẫn như 40 năm trước hoặc như 20 năm trước. Người ta chỉ cần mình khi mình có những thứ mà họ thiếu. Trong quan hệ với thế giới, không bao giờ có chuyện cho không, giúp không. Chúng ta hiểu rất rõ hai điều đó. Trong bối cảnh phức tạp của thế giới và khu vực, trước những yêu cầu cụ thể của Việt Nam và Mỹ trong giai đoạn này, chuyến thăm của Tổng thống Obama là chuyến công du cần thiết với cả hai bên, là thành tựu của chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, có tầm quan trọng lâu dài cho Việt Nam và cả Mỹ trong hiện tại cũng như trong tương lai

2. Chuyến thăm của Tổng thống Obama nâng quan hệ giữa hai nước lên tầm sâu sắc hơn, hiệu quả hơn thể hiện tầm nhìn chiến lược của cả hai nước và cũng là bước hiện thực hóa hơn nữa mong muốn thiết tha của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ hàng thế kỷ qua. Con đường đó kéo dài, gập ghềnh, nhiều đoạn bế tắc đáng tiếc nhưng cuối cùng, đã đi tới ngày hôm nay, Năm 1913, Bác Hồ đã đặt chân lên đất Mỹ, đứng dưới tượng Nữ thần Tự do ở New York, biểu tượng cho khát vọng tự do của nhân dân Mỹ. Cuối năm 1944, người đã đặt nền tảng đầu tiên trong việc thiết lập quan hệ giữa Việt Minh với quân đội Mỹ khi cứu Trung úy phi công William Saw nhảy dù xuống Cao Bằng, căn cứ địa của Việt Minh. Người chủ động kết nối với nhóm Con Nai của cơ quan tình báo chiến lược OSS (tiền thân của CIA). Ngày 29-3-1945, Người gặp Trung tướng Chennault khẳng định quan điểm của Việt Minh là ủng hộ và đứng về phía Đồng Minh chống phát xít. Ngày 17-7-1945, 5 người trong đội “Con Nai” đã nhảy dù xuống Tân Trào, làm nhiệm vụ hoạt động huấn luyện cho bộ đội ta. Cách mạng tháng Tám thành công, Bác đã gửi thư cho Tổng thống Truman đề nghị Mỹ công nhận độc lập của dân tộc ta, công nhận thắng lợi Cách mạng tháng Tám và Chính phủ ta. Bức thư có đoạn viết: “…Với niềm tin vững chắc này mà chúng tôi yêu cầu Hợp chủng quốc với tư cách là những người bảo vệ và những người bênh vực công lý thế giới, thực hiện một bước quyết định trong sự ủng hộ nền độc lập của chúng tôi. Điều mà chúng tôi đề nghị đã được trao cho Philippines một cách quý báu. Cũng như Philippines, mục tiêu của chúng tôi là độc lập hoàn toàn và hợp tác toàn diện với Mỹ. Chúng tôi sẽ làm hết sức mình để làm cho nền độc lập và sự hợp tác này trở nên có lợi cho toàn thế giới”. Tổng cộng, Bác đã gửi 8 thư và điện cho Tổng thống Truman với lời lẽ vừa chân thành vừa tha thiết. Quan hệ Việt - Mỹ những năm 1944 - 1945 đã có những bước phát triển tốt đẹp và Chủ tịch Hồ Chí Minh là người xây nền móng ấy. Rất tiếc là Chủ tịch Hồ Chí minh đã cố gắng tìm mọi cách để phát triển quan hệ này tốt đẹp hơn, nhưng phía Mỹ lại chọn cách nhìn khác và đi trên con đường khác đẩy quan hệ hai nước đi theo chiều hướng tiêu cực một thời gian dài.

Lẽ ra, những cơ hội tốt đẹp như vậy đã có từ sớm hơn, nhưng tiếc rằng chúng ta phải đi suốt hàng thế kỷ trên con đường tự lực cánh sinh, phải đổ xương máu trong cuộc chiến tranh khốc liệt nhất, kéo dài nhất trong lịch sử mới đến được hôm nay.

3. Hơn 70 năm sau, lớp con cháu của người đã phát huy tư tưởng đó, cái nhìn chiến lược và nhân ái đó, vì lợi ích của hai dân tộc mà gác lại quá khứ, hướng đến tương lai. Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trong dịp sang Mỹ năm 2013 đã nói: “Mô thức quan hệ giữa hai cựu thù mà đặc trưng là những chính sách bao vây, cấm vận, trừng phạt trước đây đã nhường chỗ cho các chính sách hòa giải và hợp tác nhiều mặt, đối tác xây dựng mà đặc trưng là tôn trọng thể chế chính trị của nhau, cùng có lợi, đối thoại, gia tăng giao lưu để thu hẹp khác biệt…”. Câu nói của Chủ tịch Trương Tấn Sang đã bao hàm sự phát triển trên mọi lĩnh vực trong quan hệ hai nước ngày hôm nay.

Đến năm thứ 20 bình thường hóa quan hệ, giao thương giữa hai nước từ con số 0 đã bùng nổ lên hơn 35 tỷ USD vào cuối năm 2014, và dự kiến năm 2020 sẽ lên đến 72 tỷ USD. Hoa Kỳ đã trở thành đối tác thương mại, nhà đầu tư hàng đầu của Việt Nam. Hiện Mỹ là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài với hơn 720 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt khoảng 10,989 tỷ USD; xếp thứ 7 trong tổng số 101 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam. Quan hệ xuất nhập khẩu nông sản giữa Việt Nam và Mỹ đã đạt được thành công vượt kỳ vọng và hiện giờ, Việt Nam đã trở thành đối tác xuất khẩu nông sản số 1 của khối ASEAN vào Mỹ. Khi Hiệp định TPP chính thức có hiệu lực, cơ hội giao thương các mặt hàng nông sản giữa hai nước sẽ còn tiếp tục tăng. Ở chiều ngược lại, Việt Nam hiện nhập khẩu khá nhiều ngô, bông từ Mỹ. Theo Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AMCHAM), tổng kim ngạch thương mại Việt Nam - Mỹ trong năm 2014 tăng trưởng 20%, đạt 36,3 tỷ USD. Năm 2014, Việt Nam đã vượt qua Malaysia và Thái Lan, trở thành nhà xuất khẩu đứng đầu trong khối ASEAN vào Mỹ. Nhiều công ty, tập đoàn lớn của Mỹ ngày càng chú ý tới thị trường Việt Nam. Về các lĩnh vực khác, nhất là các vấn đề an ninh và các vấn đề phực tạp do Trung Quốc gây ra trên Biển Đông, chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang năm 2013 và Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng năm 2014 khẳng định đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta: Làm bạn với tất cả các nước vì hòa bình, ổn định và phát triển. Khẳng định vị thế của Việt Nam trong những vấn đề của khu vực. Đây là một thắng lợi ngoại giao trên con đường giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ tiến lên CNXH của nhân dân ta theo sự lựa chọn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Về chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama, tờ New York Times trong bài viết “Obama đến Việt Nam, hướng tới tương lai hơn là nhìn về quá khứ” cho rằng chuyến công du Việt Nam không chỉ giúp Tổng thống Mỹ củng cố chính sách xoay sang trục châu Á mà mặt khác, đây còn là cơ hội để ông thắt chặt mối quan hệ về an ninh, kinh tế với một đối tác đang ngày càng có vai trò quan trọng trong khu vực. Tác giả bài báo Gardiner Harris bình luận: “Chuyến công du sẽ làm “trào dâng cảm xúc” trong lòng các cựu binh Mỹ từng tham gia cuộc chiến tranh Việt Nam và tiếp tục kéo dài tranh cãi dường như chưa bao giờ dứt về hậu quả của cuộc chiến năm xưa”. Trang điện tử IB Times nới: Chuyến công du càng có ý nghĩa hơn khi mà nó diễn ra chỉ vài tháng sau khi Mỹ, Việt Nam cùng 10 quốc gia khác ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương. Đây là cánh cửa rộng để Mỹ tiếp cận gần hơn Việt Nam cũng như các nước khác trong khu vực về mặt thương mại. Tờ Strait Times dẫn lời ông Daniel Kritenbrink, Giám đốc cấp cao Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng về vấn đề châu Á, cho hay: “Tôi thấy rất ấn tượng, nếu không muốn nói là ngoạn mục, mỗi khi nghĩ đến việc chúng ta đã đi xa đến đâu cũng như những tiến bộ mà người dân, chính phủ hai nước đạt được”.

Tháng 5, tháng kỷ niệm lần thứ 126 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nguyện vọng nữa của Người đã trở thành hiện thực ngày càng vững chắc mà chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama là một sự thể hiện hùng hồn. Tiếp Tổng thống Obama, càng nhớ đến Bác Hồ, tin vào đường lối ngoại giao và chính sách đối ngoại Đảng, Nhà nước, Chính phủ ta khôn khéo, thông minh, lấy bất biến ứng vạn biến.

-